door Caroline Lemmens

Koran 92:3) Bij Hem die het mannelijke en het vrouwelijke heeft geschapen!

Drie keer in één jaar is een avond aangekondigd over Eva in de Koran en even zo vaak is de avond afgezegd. Uiteindelijk hoop ik ooit een avond in gesprek te kunnen zijn met geïnteresseerde gemeenteleden en anderen over de figuur Eva, hoe zij in de Joodse, Christelijke en Moslim geschriften is opgenomen en hoe haar rol is uitgelegd in de eerste 10 eeuwen van onze jaartelling.

De geschiedenis van de eerste vrouw op aarde is nog veel ouder dan de verhalen die we uit Genesis 1-3 kennen. Iedere cultuur waar ook ter wereld heeft zich in verhalen verwonderd over het begin van de wereld en vooral over het ontstaan van de mens.

De Koran, het heilige boek van Moslims, volgt het voor ons bekende verhaal van de schepping van Adam. De Koran is een ander soort boek dan de bijbel. Of tenminste, het is een ander soort boek dan Genesis of de Evangeliën. Lees bijvoorbeeld uit het vierde hoofdstuk het eerste vers:

Koran 4:1) O mensen, vreest jullie Heer die jullie uit één wezen geschapen heeft, die uit hem zijn echtgenote schiep en die uit hen beiden vele mannen en vrouwen heeft voortgebracht en [over de aarde] verspreid. Vreest God uit wiens naam jullie elkaar iets vragen en respecteert de verwantschapsbanden. God is opziener over jullie.

Dit is niet het begin van een verhaal over de schepping, maar een aansporing om de Heer te vrezen (niet vrezen als bang zijn, maar ontzag betonen). Dat is de aard van de Koran: God spoort de mensen aan om Hem te volgen en trouw te zijn. Daarvoor gebruikt hij de profeet Mohammed, die datgene wat aan hem geopenbaard wordt, verkondigt aan wie maar wil horen. Dit soort geschrift kennen bij uit met name de profetenboeken in de bijbel en uit de brieven van Paulus.

De Koran gaat ervan uit dat de luisteraars en lezers de verhalen kennen. Ze hoeven niet meer helemaal uitgespeld te worden, de mensen hebben aan een half woord genoeg.

Het eerste stukje hierboven, De Heer heeft jullie uit één wezen geschapen. Uit hem schiep Hij zijn echtgenote, laat zien dat volgens de Koran eerst de man is geschapen en daarna de vrouw.

In hoofdstuk 15 legt God uit hoe Hij dat gedaan heeft.

Koran 15:26) Wij hebben de mens uit steenaarde, uit stinkende potklei geschapen.

En in hoofdstuk 35 horen we iets dat een beetje anders klinkt:

Koran 35:11) God heeft jullie uit aarde en dan uit een druppel geschapen en dan heeft Hij jullie tot echtgenoten (paren) gemaakt.

Daar lezen we niet dat de ene eerder is geschapen dan de andere, of de ene uit aarde en de ander uit het vlees van de eerste. Op deze tekst baseren feministische moslima’s zich onder andere als ze zich sterk maken voor een meer gelijkwaardige behandeling van vrouwen in hun cultuur.

Helaas, het bewijs is flinterdun, lees maar hoe God Eva helemaal over het hoofd ziet in het volgende verhaaltje, dat als compleet verhaal verteld wordt, omdat het zo niet in de bijbel staat. In dit verhaal speelt de figuur Iblies een belangrijke rol, hij is een gevallen engel, die als dezelfde wordt beschouwd als Satan en de duivel.

Koran 2:29) Hij is het die voor jullie al wat er op de aarde is geschapen heeft. Toen wendde Hij zich tot de hemel en fatsoeneerde hem tot zeven hemelen. Hij is alwetend.

30) Toen jouw Heer tot de engelen zei: “Ik ga op aarde een plaatsvervanger aanstellen,” zeiden zij: “Gaat U daar iemand aanstellen die er verderf brengt en bloed vergiet, terwijl wij U lofprijzen en Uw heiligheid eren?”

Hij zei: “Ik weet wat jullie niet weten.”

31) En Hij onderwees Adam alle namen. Toen legde Hij hen aan de engelen voor en zei: “Deelt mij de namen van dezen maar mee, als jullie gelijk hebben.”

32) Zij zeiden: “U zei geprezen! Wij weten slechts wat U ons hebt onderwezen. U bent de wetende, de wijze.”

33) Hij zei: “Adam, deel hun hun namen mee.” Toen hij dan hun namen meedeelde zei Hij: “Had ik jullie niet gezegd dat Ik het onzichtbare van de hemelen en de aarde ken en weet, wat jullie openlijk en in het verborgene doen.”

34) Toen Wij tot de engelen zeiden: “Buigt eerbiedig neer voor Adam,” bogen zij zich eerbiedig neer, behalve Iblies; hij weigerde en was hoogmoedig, want hij was één van de ongelovigen.

Het verhaal gaat nog verder in hoofdstuk 2, maar in hoofdstuk 7 is het wat gemakkelijker te begrijpen.

Koran 7:12) Hij zei: “Wat weerhoudt jou, dat jij je niet eerbiedig neerboog toen Ik je dat beval?” Hij [Iblies] zei: “Ik ben beter dan hij, U hebt mij uit vuur geschapen en hem hebt U uit klei geschapen.

13-18)Het gesprek van God met Iblies sla ik over, vervolgens spreekt God tot Adam:

19) En: “O Adam, bewoon jij met je echtgenote de tuin en eet waarvan jullie willen, maar jullie mogen deze boom niet benaderen, want dan behoren jullie tot de overtreders.”

20) Toen fluisterde de satan hun in om hun openlijk te tonen wat er van hun schaamte verborgen was en hij zei: “Jullie Heer heeft jullie alleen maar van deze boom afgehouden opdat jullie geen engelen zouden worden of zouden gaan behoren tot hen die altijd blijven bestaan.”

21) En hij bezwoer hun: “Ik ben voor jullie echt een goede raadgever.”

22) Zo misleidde hij hen door begoocheling. Toen zij dan van de boom geproefd hadden werd hun schaamte zichtbaar voor hen en begonnen zij zich te bedekken met aaneengehechte bladeren uit de tuin. En hun Heer riep tot hen: “Had Ik jullie deze boom niet verboden en jullie niet gezegd dat de satan een verklaarde vijand van jullie is?”

23) Zij zeiden: “Onze Heer, wij hebben onszelf onrecht aangedaan en als U ons niet vergeeft en erbarmen met ons hebt dan behoren wij bij de verliezers.”

24) Hij zei: “Daalt af – elkaar tot vijand – jullie hebben namelijk op de aarde tijdelijk een verblijfplaats en vruchtgebruik.”

25) Hij zei: “Op haar zullen jullie leven, op haar zullen jullie sterven en uit haar zullen jullie tevoorschijn gebracht worden.”

 In vers 20 hierboven fluistert de satan beide mensen hetzelfde in, hij misleidt beide. En God roept ook beide mensen ter verantwoording. Hier geen afschuiven van schuld, maar ruiterlijke erkenning door beide mensen dat ze het fout hebben gedaan en nu God om vergeving vragen. De verdrijving uit het paradijs, het leven van de mensen op aarde wordt net als in de bijbel als minder prettig – elkaar tot vijand – voorgesteld, maar ze zullen weer uit de aarde tevoorschijn gebracht worden. De Koran is net als het Nieuwe Testament erg op de opstanding en het laatste oordeel gericht.

De verhalen in de Koran over de eerste mensen op aarde laten dus een interpretatie zien van de verhalen uit Genesis. Het belangrijkste verschil is dat de vrouw niet alleen verantwoordelijk is voor de ongehoorzaamheid in het paradijs. Man en vrouw zijn samen verantwoordelijk, erkennen samen hun fout.

Lees tot besluit nog hoofdstuk 30 vers 21.

Koran 30:21) En tot Zijn tekenen behoort dat Hij voor jullie echtgenotes uit jullie eigen midden geschapen heeft om bij haar rust te vinden. En Hij heeft liefde en erbarmen tussen jullie gebracht. Daarin zijn tekenen voor mensen die nadenken.

Hiermee is het verhaal van de man-vrouw verhouding in de Koran en in de Islam niet helemaal verteld, dus als u het interessant vindt, ga ik een volgende keer verder.

Caroline Lemmens